caolang

Phố cổ bên sông Hoài

Cao Lãng — Sat, 27 Jun 2009 05:53:04 +0000

Nét cổ kính phố cổ Hội An.

ND – Về Hội An vào những ngày này, không khỏi ngạc nhiên trước bao đổi thay đã mang lại cho phố cổ một hình vóc mới, nhưng vẫn nguyên vẹn giá trị văn hóa cổ truyền. Hội An vẫn giữ được vẻ đẹp riêng và cổ kính, những ngôi nhà lợp ngói âm dương, những chiếc lồng đèn xinh xắn, các làng nghề truyền thống, điệu bài chòi, hò khoan,… mang đặc trưng xứ Quảng. Ðặc biệt hơn, sau 10 năm trở thành di sản văn hóa thế giới, Hội An đang phát triển trở thành thành phố sinh thái – văn hóa – du lịch.

Phố cổ Hội An giờ không chỉ là niềm tự hào của người dân Quảng Nam, mà còn là niềm tự hào chung của người dân đất Việt. Có thể nói, Hội An là một “bảo tàng sống” giữa bộn bề và đa sắc của dòng chảy văn hóa hôm nay. Phố cổ Hội An như bức tranh mà ở đó, không gian và thời gian đều lắng lại trên mỗi nếp nhà. Thả bộ trên phố Trần Phú, Lê Lợi, Bạch Ðằng, Nguyễn Thái Học, tôi như lạc vào một thế giới khác, biệt lập hẳn với sự sôi động, ồn ã bên ngoài. Ðứng ở chùa Cầu, nhìn sông Hoài lặng yên trong lòng phố, tôi hình dung về một thời xưa cũ với sự nhộn nhịp của những thương thuyền hằng ngày cập bến. Hội An có ảnh hưởng rất lớn trong sự giao thoa văn hóa vùng – miền, hun đúc nên Hội An không thể lẫn với bất cứ đâu.

Người tôi tìm gặp đầu tiên khi đến Hội An là bà Khoáng. Ở tuổi 84, bà như một nhân chứng thời gian trong lòng Hội An, chứng kiến biết bao đổi thay, bao biến cố đối với mỗi di tích, danh thắng ở nơi này. Bà thuộc và biết rõ từng ngóc ngách Hội An như lòng bàn tay. Quê gốc làng gốm Thanh Hà, những năm tháng tuổi thơ của bà Khoáng gắn với đầy vơi sông Hoài, phố Hội. Du khách về phố Cổ, không thuộc đường nào, không biết các địa danh nào có thể tham quan, nếu hỏi bà, bà đều chỉ rõ tường tận. Hơn 10 năm nay, khi phố cổ Hội An trở thành di sản văn hóa thế giới, du khách thập phương về đây đông hơn, bà đã chọn những con thổi, hay còn gọi là con tò he, để bày bán làm đồ lưu niệm. Thấy tôi cứ tẩn mẩn nhìn ngắm những con thổi trên sạp hàng của mình, bà cười nhân hậu: Những con thổi này bà lấy trên quê, bộ gồm 12 con giáp; con cá, voi đều được các nghệ nhân làm bằng tay. Bà chọn bán những con thổi vì bà yêu mến quê mình. Ðối với bà, mỗi ngày được ngồi ở góc phố này, nhìn ngắm quê hương phố Hội, sông Hoài đang hàng ngày hàng giờ đổi thay, bà như lại có thêm niềm vui cuộc sống. Bà mong những con thổi kỷ niệm này theo du khách đi mọi nơi, mang thanh âm trong trẻo của nó hòa vào với cuộc sống.

Theo hướng dẫn của bà Khoáng, tôi đến làng gốm Thanh Hà. Làng gốm nằm cạnh sông Thu Bồn thuộc xã Cẩm Hà, với bãi bồi mượt mát phù sa, cách thành phố Hội An 3 km về hướng tây. Ngày xưa, đây là một vùng đất thịnh vượng, nổi tiếng với các mặt hàng gốm, đất nung, sản phẩm từ đây xuôi ngược theo sông nước đến khắp các vùng, trở thành một địa phương sầm uất, là cửa ngõ giao thương của các thuyền buôn từ thế kỷ 16, 17. Làng nghề hàng trăm năm tuổi này đã đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phát triển Hội An ngày xưa và hôm nay. Nghệ nhân làng gốm là những người thiết kế, cung cấp gạch, ngói âm dương trong việc xây dựng các ngôi nhà cổ. Với đôi bàn tay khéo léo và điêu luyện, từ làng gốm Thanh Hà, những sản phẩm gốm làm hoàn toàn bằng tay như lọ hoa, bình trà, chén bát, ấm nước, chum, hũ, vại đến những con vật trâu, bò, gà… đã ra đời.

Theo những cụ cao niên trong làng, việc khôi phục làng gốm Thanh Hà cũng đồng nghĩa với việc phục chế lại nghề gốm cổ. Chỉ có nghệ nhân làng gốm mới là những người có thể cung cấp gạch xây, ngói lợp đúng tiêu chuẩn, đúng quy cách, chất lượng, nhằm phục vụ công tác trùng tu, bảo tồn phố cổ. Trải qua nhiều biến đổi của thời gian, các nghệ nhân vẫn luôn giữ bí quyết gia truyền của nghề gốm. Tôi đã gặp những công nhân đang làm việc, tìm hiểu thì mới biết về những vất vả khó khăn trong nghề. Và để khẳng định thương hiệu của làng gốm, hiện tại đang rất cần sự đồng tâm. Hiện ở đây có năm gia đình làm gốm thủ công, còn lại sản xuất gốm theo khuôn, mẫu và buôn bán nhỏ. Những nghệ nhân của làng như ông Nguyễn Lành, ông Lê Trạm, ông Lê Khiêm…, là người có kinh nghiệm trong nghề. Gặp ông Lê Khiêm giữa trưa, khi ông vừa ở lò gốm về nhà và đang nặn con thổi, nghe tôi hỏi về nghề gốm, ông tâm sự: Làng gốm hiện nay đã được đầu tư khôi phục, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều nghệ nhân của làng đã lớn tuổi, mà lớp trẻ thì không mấy mặn mà với nghề, vì gốm là nghề kỳ công, phải lao tâm khổ luyện mới làm nên sản phẩm ưng ý nhưng thu nhập lại thấp. Con em trong làng theo nghề gốm rất ít, đa số các cháu đi tìm việc làm ở địa phương khác. Theo tôi, muốn khôi phục làng nghề cần có sự quan tâm giúp đỡ của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ về kinh phí học nghề, vừa học vừa làm, đầu ra cho sản phẩm…

Ở Hội An, còn có một sản phẩm độc đáo nữa, đó là đèn lồng. Ðây là nét đẹp về đêm của Hội An, đặc biệt là mỗi độ trăng rằm. Ðèn lồng tôn thêm sự lung linh, huyền ảo của đêm phố cổ. Năm 1996, khi Hội An tổ chức Ðêm phố cổ đầu tiên, đó cũng là thời điểm các nghệ nhân trong thị xã đầu tư nhiều công sức cho nghề đèn lồng. Từ đó đến nay, đèn lồng Hội An được biết đến như một sản phẩm nghệ thuật độc đáo, không chỉ có mặt trong Lễ hội đèn lồng ở Hội An, mà còn có mặt trong hội chợ làng nghề ở Hà Nội, ở Festival Huế… Ðèn lồng Hội An là sản phẩm truyền thống độc đáo được sản xuất và bán ngay tại chỗ. Người làm đèn rất cần mẫn, cầu kỳ, chú trọng từng chi tiết, từ làm khung đến hoàn tất sản phẩm. Khung xương đèn lồng được làm bằng tre, nhôm, sắt, gỗ quý, được phủ ngoài bằng lụa hoa, lụa tơ tằm các mầu, hoặc bằng giấy. Hiện nay ở Hội An có 43 cơ sở sản xuất đèn lồng, với khoảng 200 lao động chính và 150 nghìn đèn lồng các loại hàng năm, doanh thu từ đèn lồng năm 2008 là 3,5 tỷ đồng. Các cơ sở sản xuất đèn lồng như Huỳnh Văn Ba, Trần Hà, Ngọc Thu…, đã có sản phẩm xuất khẩu sang các nước Mỹ, Pháp, Anh, Australia, Ðức, Bra-xin… Nghệ nhân Huỳnh Văn Ba là người đầu tiên có cơ sở sản xuất đèn lồng, cũng là người đầu tiên sáng tạo ra loại đèn lồng xếp. Là nghệ nhân lớn tuổi nhất ở đây, cơ sở của ông đã giúp giải quyết việc làm cho hơn 20 lao động.

Năm 2008, thị xã Hội An trở thành thành phố trực thuộc tỉnh và từ đó, Hội An tiếp tục được chú trọng đầu tư, tôn tạo và giữ gìn các di tích lịch sử cách mạng, các làng nghề truyền thống và các danh thắng. Việc khôi phục các làng nghề truyền thống, như xây dựng lại một số lò gốm với công nghệ mới, đưa làng gốm vào các tour du lịch làng nghề để giới thiệu với du khách bốn phương đã được triển khai. Nhiều đề án về xây dựng văn hóa, như. “Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng Hội An – Thị xã văn hóa giai đoạn 2006-2010″; “Xây dựng Minh An – phường trung tâm phát triển toàn diện bền vững về kinh tế – văn hóa của đô thị du lịch Hội An giai đoạn 2006-2010 và những năm tiếp theo” đã trở thành trọng điểm của kế hoạch phát triển.

Trong công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của Hội An, việc tạo điều kiện cho làng nghề truyền thống hoạt động hiệu quả đã được đưa vào chương trình phát triển kinh tế – xã hội trọng điểm của địa phương. Ðó là cơ sở để năm 2008, tổng giá trị tăng thêm theo giá cố định toàn TP Hội An đạt 1.070,403 tỷ đồng (bằng 97,62% so kế hoạch). Tốc độ tăng GDP đạt 9,84%, thu nhập GDP bình quân đầu người/năm đạt 17.260.000 đồng. Hiện ở Hội An còn 975 hộ nghèo (chiếm 5,08%) và 748 hộ cận nghèo (chiếm 3,9%) so với số hộ dân. Sự đồng lòng trong lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền thành phố, đặc biệt trong giải quyết, tạo công ăn việc làm đang là một trong những vấn đề được đặt lên hàng đầu.

Hiện nay, hầu hết các di sản của phố cổ đều nằm trên địa bàn phường Minh An, là “chiếc nôi” để văn hóa Hội An tiếp biến với những nền văn hóa khác trên thế giới thông qua giao thương buôn bán, đồng thời chịu ảnh hưởng lớn của các phong trào yêu nước cuối thế kỷ 19. Chính vì đặc trưng là một đô thị – thương cảng nên ở Hội An có lối sống thị thành, vừa có lối sống của cộng đồng làng xã. Cả hai đặc điểm này đan xen, phát triển tạo nên nét thú vị riêng, như việc tồn tại các đình làng, nhà thờ họ tộc và các thiết chế tôn giáo, tín ngưỡng cùng với những lễ nghi mang tính làng xã.

Bên những làng quê bình dị dọc sông Thu Bồn, trong mỗi nếp nhà, trên mỗi gương mặt đều nhận thấy sự gần gũi thân thương, sự cần mẫn, sáng tạo và chịu thương, chịu khó của người xứ Quảng đã tô thêm vẻ đẹp cho Hội An. Vượt qua các khó khăn về kinh tế và khí hậu khắc nghiệt, Hội An ngày ngày vẫn được gìn giữ và phát triển bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Những gì thuộc về văn hóa cổ Hội An thì cần phải bảo tồn và giữ gìn – đó cũng là điều trăn trở của mọi người dân đang sống trong thành phố bên sông Hoài, nơi chúng ta vẫn trìu mến gọi là “phố Hội”.

NGUYỄN THỊ ANH ĐÀO (Theo nhandan.com.vn)

Posted in Quảng Nam một vùng đất

Du lịch Huế và những chuyện không hiểu nổi

Cao Lãng — Sat, 27 Jun 2009 05:49:13 +0000

Doanh thu từ du lịch ở TT- Huế
chưa tương xứng với tiềm năng.

NDĐT – Vì sao một Cố đô “thừa mứa” tiềm năng và “no nê” các danh hiệu từ “di sản văn hoá thế giới” cho tới “vịnh đẹp thế giới”…như Huế, nhưng ngành du lịch, dịch vụ Huế lại phát triển không tương xứng và mức đóng góp cho ngân sách mỗi năm chỉ trên dưới 30 tỷ đồng?

Chúng tôi đã tìm hiểu các ban ngành liên quan cho tới Chủ tịch tỉnh. Và kết luận thu được là có những chuyện không tài nào lý giải được ( !)

Thừa tiềm năng và danh hiệu

Nguyễn Tiến Quang, Việt kiều Pháp, trở về Huế lần đầu tiên sau hơn 30 năm xa quê không kìm được sự ngạc nhiên khi nghe chúng tôi thống kê: Huế đang thừa tiềm năng du lịch với hơn 900 di tích lịch sử, trong đó 103 di tích xếp hạng quốc gia. Huế sở hữu Cố đô với 16 điểm di tích được UNESCO công nhận là di sản văn hoá nhân loại. Rồi Nhã nhạc Cung đình Huế cũng đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại.

Huế cũng đang sở hữu một di sản thiên nhiên cũng “chẳng nơi nào có được” từ con sông Hương – dòng sông di sản đang được đề cử bở sung cho danh hiệu di sản văn hoá phi vật thể nhân loại (cùng với hệ thống kinh thành Huế).

Ngành du lịch Huế đang “no nê” danh hiệu (trong ảnh là vịnh Lăng Cô vừa được công nhận là vịnh đẹp thế giới).

Một vùng đầm phá Tam Giang – Cầu Hai rộng lớn nhất Đông Nam Á (21.594 ha, dài 67km, rộng hơn 4km, gồm 1 phá và 4 đầm). Một tam giác Lăng Cô – Cảnh Dương – Bạch Mã, được Chính phủ xác định là một trong bốn vùng du lịch trọng điểm của quốc gia, trong đó riêng vịnh Lăng Cô vừa được Câu lạc bộ các vịnh biển đẹp nhất thế giới (Worldbays), chính thức công nhận là một trong 30 vịnh biển đẹp nhất thế giới…

Rồi Huế là “thành phố festival đặc trưng của Việt Nam” quanh năm hội hè với năm chẵn lễ hội lớn (festival Huế), năm lẻ lễ hội vừa (festival nghề truyền thống Huế). Đó là chưa nói đến những lễ hội nhỏ hơn được tổ chức thường niên như: lễ hội điện Hòn Chén (mỗi năm hai lần); Lăng Cô huyền thoại biển; Thuận An biển gọi…

“Tiềm năng như vậy thì người Huế mình chỉ cần ngửi hơi khách du lịch thôi cũng đã giàu to rồi” – Quang đoán có chút tự hào. Nhưng rồi nét mặt anh lập tức chuyển qua trạng thái thất vọng khi nghe một thống kê khác.

Tiềm năng là thế, tuy nhiên bao nhiêu năm nay, ngành du lịch dịch vụ Huế vẫn phát triển trong tình trạng còi cọc với bình quân lưu trú chỉ dao động khoảng 2 đêm/ khách. Doanh thu của toàn ngành trung bình năm trong nhiều năm gần đây thường dao động từ 7 – 800 tỷ đồng, và mức đóng góp cho ngân sách địa phương của chỉ dao động ở con số trên dưới 30 tỷ đồng.

Sự yếu kém của ngành du lịch Huế, không phải chỉ là sự “nhìn xoi mói” của người ngoài như chúng tôi, mà ngay chính “người trong nhà” cũng thừa nhận: “Các hoạt động xúc tiến quá yếu, lại phân tán cả về nội dung lẫn thị trường; lạc hậu về công nghệ, kỹ năng và thiếu chuyên nghiệp… do chưa có một cơ quan chuyên trách về thông tin và xúc tiến. Năng lực cạnh tranh điểm đến và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp còn thấp”.

“Các doanh nghiệp lữ hành TT-Huế nhìn chung chưa quan tâm đúng mức đến xây dựng và phát triển sản phẩm, thụ động, thiếu chắc chắn về thị trường nên thường phụ thuộc vào nguồn khách chính của các hãng lớn ở TP.Hồ Chí Minh và Hà Nội. Sản phẩm du lịch quá đơn điệu, mới dựa chủ yếu vào các yếu tố tự nhiên, khai thác những cái có sẵn, không thể hiện ưu thế trên thị trường. Giá trị gia tăng trong sản phẩm thấp so với mức trung bình của thế giới…” – ông Phan Tiến Dũng – Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh TT-Huế thừa nhận.

Yếu từ những chuyện rất nhỏ…

Trong lần trò chuyện mới đây với người viết bài này, ông Paul Shuttenbelt Giám đốc châu Á của Công ty Tư vấn Giải pháp Đô thị của Hà Lan (Urban Solutions) – đơn vị đang phối hợp với Trung tâm BTDTCĐ Huế lập kế hoạch quản lý di sản Huế kể một câu chuyện mà ông cho là “rất vui”:

“Trong quá trình thực hiện dự án này, tôi có chuyện với giám đốc một khách sạn lớn ở Huế không tiện nêu tên rằng, quần thể di tích Huế (đã được UNESCO công nhận) có 16 điểm di tích. Nhưng ông ta đã cãi tôi, ông ta nói rằng ông nhớ hình như chỉ có hai hay ba điểm gì đó”.

Ông Paul Shuttenbelt ngạc nhiên: “Với kiểu “nhớ” như vậy mà ông ta cung cấp thông tin cho khách du lịch thì cực kỳ phản cảm. Rõ ràng là ở Huế, công tác tuyên truyền và sự nhận thức về di sản của người dân, cán bộ…đang có vấn đề”.

Thành phố “quanh năm lễ hội” nhưng vẫn chưa thu hút được khách du lịch như ý muốn.

Elena, một du khách Hà Lan sau khi quanh một vòng các đền đài lăng tẩm Huế đã nhún vai than phiền về một “chuyện nhỏ” khác: “Các nhà vệ sinh ở các điểm tham quan di tích của các bạn quá bẩn khiến du khách, đặc biệt là khách nước ngoài như chúng tôi không thể nào chịu được”. Elena không hề quá lời bởi chúng tôi đã không dưới tận mắt chứng kiến nhiều người đã nôn oẹ sau khi bước ra từ những nhà vệ sinh đó.

Còn nhớ trong một cuộc hội nghị bàn về du lịch Huế mới đây, ông Nguyễn Thành Lưu – Giám đốc Chi nhánh Saigon Tourist tại Đà Nẵng cũng đã đăng đàn than vãn về chuyện các nhà vệ sinh bẩn.

“Đây là một thực trạng đã diễn ra rất nhiều năm” – ông nói. “ Nhiều người cho rằng đó là một chuyện nhỏ, nhưng tôi cho rằng nó không nhỏ bởi nó đã và đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh du lịch Huế bởi chắc chắn không có du khách nào dám quay lại những di tích với những nhà vệ sinh kinh hoàng như vậy”.

Cũng tại hội nghị trên, ông Trịnh Quang Thang – Giám đốc Công ty cổ phần du lịch Việt Nam tại Tp Hồ Chí Minh kể một chuyện khác ở quy mô lớn hơn: “Sức hút của Huế thực sự đáng nể phục (đối với những người chưa đến lần nào – PV). Bằng chứng là cứ 1000 khách trên tàu viễn du đến Đà Nẵng, sẽ có 600 khách đăng ký đến Huế”.

“Nhưng đáng buồn là quy hoạch phát triển du lịch Huế từ thập niên 90 đến nay vẫn vậy, sản phẩm du lịch ” nhúc nhích” không đáng kể, chúng ta không có các điểm tham quan mới, không có cách làm du lịch mới, nên khách đến một lần, và họ sẽ không muốn đến Huế lần hai” – ông nói.

Tương tự, ông Nguyễn Phú Đức – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam nói: “Lãnh đạo tỉnh TT-Huế nên tổ chức một chiến lược phát triển du lịch với một khẩu hiệu rõ ràng”.

“Hiện tại, Huế mới làm du lịch từ 8h sáng đến 7h tối, trong khi thời gian từ 7h tối đến 12h đêm và thậm chí nhiều hơn là thời gian để “móc” tiền của khách, thì người dân Huế lại đóng cửa đi ngủ. Không thể nào tăng số lượng khách với thực trạng thời gian phục vụ du lịch không tăng được”.

Bao giờ thì “mũi nhọn” thật sự nhọn?

Cũng trong một hội nghị về du lịch, ông Nguyễn Ngọc Thiện – Chủ tịch UBND tỉnh TT-Huế nói rất dứt khoát: “Nếu như trước đây TT-Huế còn lấn cấn giữa công nghiệp và dịch vụ trong việc xác định ngành kinh tế mũi nhọn, thì đến thời điểm này chúng tôi đã xác định: Dịch vụ du lịch là mũi nhọn và là mũi nhọn duy nhất…”

Mới đây, ngày 25.5, trong thông báo số 48 của Bộ Chính trị kết luận về cuộc làm việc trước đó với Thường vụ Tỉnh uỷ TT-Huế về việc “đồng ý chủ trương xây dựng TT-Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong vài năm tới”. Bộ Chính trị đã đề ra phương hướng xây dựng TT-Huế theo hướng là trung tâm của khu vực miền Trung, là một trong những trung tâm lớn đặc sắc của cả nước về văn hoá du lịch; khoa học công nghệ; trung tâm y tế chuyên sâu; giáo dục đạo tạo chất lượng cao và đa ngành, đa lĩnh vực…

Đó là một định hướng, mà nếu phát triển thành công, chắc chắn sẽ mang lại cho “thành phố TT-Huế” một sự khác biệt cơ bản và quan trọng so với những thành phố khác, ngoài những sự khác biệt về diện tích, dân số, tính chất…như ông Nguyễn Ngọc Thiện đã nói. Nhưng trong tất cả những mục tiêu vừa nêu, mục tiêu thành một trung tâm văn hoá, du lịch, dịch vụ đang gây không ít băn khoăn bởi lĩnh vực này đang là một vấn đề nan giải đối với TT-Huế từ rất nhiều năm nay.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Thiện thừa nhận: “Đúng là đối với ngành du lịch, dịch vụ, chúng tôi đã tập trung đầu tư nhiều, nhưng sự phát triển chưa tương xứng”. Nhưng ông lại thanh minh: “Để thay đổi cả một ngành kinh tế cần phải có thời gian và không được nôn nóng, bởi đi nhanh được là tốt, nhưng có khi nhanh quá phải trả giá lớn”.

Ông nói: “Tôi không ngụy biện, nhưng lâu nay Huế đang đi theo hướng bền vững. Một sự thay đổi chất nào cũng cần có sự tích luỹ về lượng cần thiết. Hiện tại, Huế đang tích luỹ về lượng và đang tiến tới ngưỡng thay đổi”.

Người Huế có một câu cửa miệng rất hay là “êm rứa”, nghĩa là cứ bình tĩnh, không có việc gì lớn đến mức phải hoảng lên. Và những lý giải của ông Nguyễn Ngọc Thiện cũng có thể hiểu là: Cứ “êm rứa” rồi mọi chuyện sẽ tốt đẹp. Hiện ngành du lịch Huế đang có một vài trục trặc, nhưng không có gì phải hoắng lên cả (!)

DƯƠNG QUANG TIẾN- TƯỜNG MINH (Theo nhandan.com.vn)

Posted in Du lịch

Ai hưởng lợi từ quỹ bình ổn giá xăng dầu?

Cao Lãng — Sat, 27 Jun 2009 05:41:00 +0000

Quỹ lập ra do doanh nghiệp nắm giữ, điều tiết. Hiển nhiên, một khoản tiền lớn của người tiêu dùng được chuyển vào ngân quỹ doanh nghiệp. Khi thuận lợi, người dân sẵn sàng bỏ tiền trích quỹ và không đòi hỏi giá giảm sâu thêm. Nhưng khi đắt đỏ, người dân được hưởng quyền lợi như thế nào từ đồng tiền của mình đã đóng quỹ trước đó? Vì lợi nhuận là mục tiêu kinh doanh, quá khó để nói rằng số tiền của họ doanh nghiệp đang nắm giữ lại được minh bạch hoàn trả sòng phẳng cho người tiêu dùng.

Về lý thuyết, mục đích việc lập quỹ bình ổn giá xăng dầu đúng như tên gọi của nó và hoạt động theo phương thức trích quỹ dự phòng khi giá xăng dầu đứng mức thấp để bù lúc giá tăng cao. Song thực tiễn, mô hình này không như kỳ vọng.

Ý tưởng tích cực

Tại Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ngày 9/1 cho phép trích một khoản trước thuế thu nhập doanh nghiệp từ giá bán xăng dầu để hình thành quỹ bình ổn giá xăng dầu. Căn cứ vào diễn biến giá cả thế giới và trong nước, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương quy định mức trích cụ thể trong từng thời điểm cho phù hợp, đồng thời hướng dẫn cơ chế hoạt động, quản lý, sử dụng quỹ.

Theo quy định của Bộ Tài chính, các mặt hàng phải trích lập quỹ bình ổn gồm xăng, dầu diesel, dầu mazút và dầu hỏa. Mức trích lập cao nhất 500 đồng/lít, được tính dồn theo khối lượng xăng dầu thực tế đã bán trong một tháng hoặc trong năm của mỗi doanh nghiệp.

Mục đích việc lập quỹ nhằm bình ổn thị trường xăng dầu khi giá thế giới cao. Người tiêu dùng là đối tượng hưởng lợi quỹ. Với nguyên tắc này, hiển nhiên quỹ chỉ có thể hình thành trong điều kiện giá xăng dầu thế giới liên tục đứng ở mức thấp. Ngược lại, khi giá dầu xu hướng tăng và đứng ở mức cao, đó là lúc quỹ được lấy ra sử dụng, bù lỗ. Với cách làm này, áp lực tăng giá xăng dầu sẽ được giải tỏa, tạo điều kiện ổn định sản xuất, kinh doanh.

Ai hưởng lợi từ quỹ?

Doanh nghiệp liên tục đề xuất lập quỹ bình ổn ở thời điểm giá dầu thô thế giới xuống mức kỷ lục trong 5 – 6 năm trở lại đây, có thời điểm lùi sát 30 USD/thùng. Dù đã áp thuế nhập khẩu kịch trần (40%) song với mức giá khi đó (11.000 đồng/lít xăng A92), doanh nghiệp vẫn lãi lớn. Sức ép từ dư luận đề nghị giảm giá bán lẻ được doanh nghiệp viện dẫn nhiều lý do như bù lỗ, có độ trễ trong kinh doanh…

Khi những lý do này đã viện đủ cả thì quỹ bình ổn như chỗ dựa an toàn và giàu sức thuyết phục: vì chính quyền lợi người tiêu dùng phòng khi đắt đỏ. Như vậy, doanh nghiệp vừa tránh được chuyện giảm giá bán (vốn là điều không hề dễ dàng), vừa được tiếng lo xa cho người dân.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu không như kỳ vọng.

Thực tế, quỹ này lập ra do doanh nghiệp nắm giữ, điều tiết. Hiển nhiên, một khoản tiền lớn của người tiêu dùng được chuyển vào ngân quỹ doanh nghiệp. Khi thuận lợi, người dân sẵn sàng bỏ tiền trích quỹ và không đòi hỏi giá giảm sâu thêm. Nhưng khi đắt đỏ, người dân được hưởng quyền lợi như thế nào từ đồng tiền của mình đã đóng quỹ trước đó? Vì lợi nhuận là mục tiêu kinh doanh, quá khó để nói rằng số tiền của họ doanh nghiệp đang nắm giữ lại được minh bạch hoàn trả sòng phẳng cho người tiêu dùng.

Thiếu minh bạch hình như vẫn đang tồn tại trong cơ chế kinh doanh xăng dầu hiện nay. Cuối năm 2008, đầu 2009, doanh nghiệp trì hoãn việc giảm giá xăng dầu với lý do trích tiền bù lỗ thời điểm giá tăng cao.

Đến nay, khoản bù lỗ đã được xử lý thế nào, nguồn lợi thực tế ra sao vẫn không được công bố. Khi giá dầu xuống thấp, mức lãi bao nhiêu một lít, doanh nghiệp im lặng. Nhưng khi giá dầu lên, ngay lập tức doanh nghiệp nói rất rõ là lỗ bao nhiêu một lít.

Để tránh giảm giá, doanh nghiệp viện dẫn “phải có độ trễ” từ 20 – 30 ngày vì thời điểm đó còn nhập về giá cao. Nhưng khi giá dầu lên, điệp khúc độ trễ 20 – 30 ngày nói trên lại không được tính đến, doanh nghiệp đề nghị tăng giá ngay.

Không dễ để tăng quỹ

Gần nửa năm thực thi, người tiêu dùng chưa được hưởng lợi. Nguồn lợi từ quỹ quá ít và khó có khả năng được “nuôi dưỡng” mạnh lên. Theo chúng tôi, quỹ này cũng khó có tín hiệu khả quan trong thời gian tới do diễn biến giá xăng dầu không thuận. Thời điểm quỹ ra đời, giá xăng dầu thế giới đứng ở mức thấp (dao động quanh ngưỡng 40 USD/thùng) và kéo dài trong nhiều tháng.

Hiện giá dầu thô có xu hướng tăng, gần đây dao động quanh ngưỡng 70 USD/thùng. Các chuyên gia dự báo, xu hướng giá dầu giảm mạnh như thời gian qua là không còn. Khi kinh tế phục hồi, kéo theo giá dầu tăng mạnh trở lại. Quỹ bình ổn xăng dầu theo đó càng… rỗng ruột!

Theo Bộ Tài chính, dù quyết định có hiệu lực từ tháng 1/2009 nhưng việc trích lập chỉ bắt đầu được thực hiện từ thời điểm ngày 27/3 với Công văn số 44 của Cục Quản lý giá. Cụ thể, dầu hỏa trích 460 đồng/lít, dầu diesel trích 250 đồng/lít, dầu mazut trích 230 đồng/lít.

Tuy nhiên, khi giá dầu có xu hướng tăng, để không phải điều chỉnh giá tăng cao ảnh hưởng lớn đến sản xuất kinh doanh và đời sống, liên Bộ Tài chính – Công thương đã cho phép các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tạm thời chưa trích quỹ bình ổn giá đối với dầu diesel từ ngày 3/4 và dầu mazut từ ngày 9/5. Như vậy, hiện chỉ còn mặt hàng dầu hỏa tiếp tục trích lập vào quỹ, song lượng dầu hỏa chỉ chiếm chưa tới 2% lượng xăng dầu tiêu thụ nên nguồn quỹ rất khiêm tốn.

Xăng dầu là mặt hàng đặc thù. Việc điều tiết giá xăng dầu theo thị trường vì lẽ đó phải có bước đi chắc chắn.

Dầu thô giảm, doanh nghiệp “quên” đề nghị giảm giá bán

Ngày 10/6, khi giá xăng A92 tăng lên 13.500 đồng do doanh nghiệp kêu lỗ, giá dầu thô thời điểm đó là 70 USD/thùng. Nếu tính theo độ trễ 20 – 30 ngày như khi doanh nghiệp tìm cách trì hoãn không giảm giá bán thì mức giá nhập khẩu ngày 10/6 phải được tính tương ứng thời điểm 10 – 20/5 (chỉ 60 USD/thùng). Trong hai tuần gần đây, giá dầu thô có xu hướng giảm, chỉ còn 67-68 USD/thùng nhưng doanh nghiệp lại… quên đề nghị giảm giá!

Đăng Trường (Theo cand.com.vn)

Posted in Uncategorized

Hồ sơ và quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH

Cao Lãng — Sat, 27 Jun 2009 04:44:37 +0000

Ho so thu tuc huong che do BHXH

Tôi hy vọng tài liệu này rất bổ ích cho những người làm công tác Bảo hiểm tại các Công ty hoặc những người quan tâm đến vấn đề này.

Cao Lãng.

Posted in Lao động, Pháp luật

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Cao Lãng — Thu, 25 Jun 2009 05:38:45 +0000

(Theo Tuoitre.com.vn)

TT – Bệnh trào ngược dạ dày thực quản có tên gọi quen thuộc là GERD (gastroesophageal reflux disease). Bệnh xảy ra do chất dịch từ dạ dày chảy ngược vào thực quản, chất axit có trong dịch dạ dày sẽ làm tổn thương niêm mạc thực quản.

Mặc dù GERD là một bệnh hoàn toàn thuộc về đường tiêu hóa, nhưng đôi khi người bệnh đi khám vì các biểu hiện ngoài đường tiêu hóa. Trong tình huống như vậy, họ có thể được chẩn đoán nhầm với các bệnh tai mũi họng, tim mạch và hô hấp.

Thuốc lá và cà phê có thể gây chứng trào ngược dạ dày – Ảnh: T.T.D.

Bệnh dạ dày lại khám phổi!

Bà T.T.M., 60 tuổi, bị bệnh tăng huyết áp khoảng mười năm qua, uống thuốc hằng ngày nên huyết áp ổn định. Khoảng một tháng trước bà M. bị ho kéo dài nên đi khám phổi, tái khám đôi ba lần nhưng ho vẫn hoàn ho. Mấy hôm nay bà bị đau ngực và ợ nóng, nhờ thế nguyên nhân gây ho kéo dài của bà M. mới được xác định chính xác.

Tuy nhiên không phải ai bị GERD cũng dễ chẩn đoán như bà M.. Như trường hợp của cô T.N.A., đi khám bệnh vì lúc nào cũng có cảm giác như có cục gì đó ở họng. Chẩn đoán ban đầu của bác sĩ là do bướu cổ. Sau một thời gian điều trị bướu cổ thấy không bớt nên cô chuyển qua khám tai mũi họng, được chẩn đoán là viêm họng và loạn cảm vùng họng…

Các triệu chứng điển hình của GERD là ợ nóng, trớ, buồn nôn hoặc nôn. Nếu người bệnh có các triệu chứng này thì việc định bệnh sẽ dễ dàng.

Chất dịch dạ dày khi trào ngược vào thực quản sẽ kích thích các sợi thần kinh gây ra triệu chứng ợ nóng và đau. Cảm giác nóng đau thường nằm ở giữa ngực, đôi khi bắt đầu từ trên rốn lan lên cổ hoặc ra lưng. Một số bệnh nhân khác có cảm giác đau giống như cơn đau thắt ngực do bệnh mạch vành. Triệu chứng ợ nóng thường nặng hơn sau khi ăn no, khi đứng cúi người hoặc khi nằm. Chính vì thế mà ợ nóng thường xuất hiện về khuya và có thể làm người bệnh thức giấc.

Tuy nhiên không phải người bị GERD nào cũng có các triệu chứng điển hình như đã kể ở trên. Các triệu chứng không điển hình thường là lý do làm người bệnh hiểu nhầm và đi khám chuyên khoa khác. Khi chất dịch dạ dày trào ngược vào thực quản và lan lên tới vùng hầu họng sẽ gây ra các triệu chứng đau họng, hư răng, nấc cụt, khàn giọng, ho kéo dài, lên cơn khó thở như là suyễn. Nếu người bệnh hít phải chất dịch dạ dày có thể gây ra bệnh viêm phổi hít rất nguy hiểm. Ở trẻ nhỏ, chất dịch này có thể gây viêm xoang mũi, viêm tai giữa.

Thủ phạm thuốc lá

Nguyên nhân gây ra GERD rất phức tạp, nhiều khi trên cùng một người bệnh có thể có nhiều nguyên nhân phối hợp.

* Giữa dạ dày và thực quản có cơ vòng đóng vai trò như một cái van cho thức ăn đi xuống và ngăn không cho thức ăn hay dịch từ dạ dày trào ngược vào thực quản. Khi cơ này đóng mở không nhịp nhàng sẽ gây ra GERD.

* Bình thường dạ dày nằm ở bụng ngay dưới cơ hoành, khi dạ dày bị thoát vị hoành thì một phần dạ dày sẽ lên nằm ở lồng ngực và gây ra GERD.

* Khi ăn, cơ thực quản sẽ co thắt nhịp nhàng tạo làn sóng nhu động từ trên xuống dưới, đẩy thức ăn và nước bọt vào dạ dày và hạn chế sự trào ngược dịch dạ dày. GERD sẽ xảy ra khi sự co thắt thực quản bị rối loạn mà nguyên nhân thường là do thuốc lá. Ảnh hưởng của thuốc lá sẽ kéo dài trên sáu giờ kể từ khi hút điếu thuốc cuối cùng. Những người bị GERD có thói quen hút thuốc lá sau khi ăn nên sớm từ bỏ thói quen này.

* Phần lớn hiện tượng trào ngược xảy ra khi dạ dày bị căng quá mức, như sau bữa ăn thịnh soạn hoặc khi bị đầy bụng khó tiêu.

Thay đổi lối sống để ngừa bệnh

Những người có nguy cơ cao bị GERD là người bị béo phì, đái tháo đường, có thai, hút thuốc lá, khô miệng, suyễn, bệnh mô liên kết, bệnh dạ dày…

Nếu không điều trị GERD có thể dẫn đến các biến chứng ở thực quản như viêm, loét, chảy máu, chít hẹp thực quản làm nuốt nghẹn, ung thư thực quản (gặp ở 10% người bị GERD). Đồng thời GERD có thể gây ra các bệnh ngoài thực quản như đã mô tả ở trên.

GERD có thể điều trị được nhờ vào sự thay đổi lối sống, dùng thuốc và phẫu thuật khi có chỉ định.

Thay đổi lối sống bao gồm tránh ăn no quá mức, không nên nằm ngay sau khi ăn. Từ bỏ thuốc lá, tránh bia rượu, cà phê, sôcôla, kẹo bạc hà, các thức ăn chứa nhiều dầu mỡ, tỏi, hành. Nằm đầu cao khi ngủ, giảm cân nếu béo phì…

Bs NGUYỄN THANH HẢI

Posted in Sức khỏe

Những câu văn hài hước của thí sinh

Cao Lãng — Wed, 24 Jun 2009 09:26:25 +0000

Phần II:

Thế nhưng năm nay ……. cười không nỗi.

Những câu văn cười ra… nước mắt

Theo VTC

“Khi A Phủ đến thuê cho nhà thống lí với công việc chăn trâu, sau một thời gian qua Mị vẫn ngồi trong chuồng heo, giống một con heo đang tìm chỗ trốn mà cứ người khác…” – Một thí sinh đã hồn nhiên viết về nhân vật Mỵ trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài như trên.

Việc chấm bài thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn của giám khảo chúng tôi, đến nay đã được già nửa chặng đường….”về đích”. Đồng nghiệp của chúng tôi chia sẻ: “Đi chấm văn bây giờ có nhiều cảm xúc từ bài làm của thí sinh lắm…!”

Càng cảm xúc, hồi hộp hơn, vì đây là những bài văn của lứa học sinh đầu tiên, kiểm nghiệm thành quả của chương trình phân ban. Ai cũng muốn xem chất lượng làm bài của học sinh phân ban đầu tiên này có gì khác biệt, nổi trội hơn so với các thế hệ học trò cải cách đã qua không?!

Mỗi giám khảo, thanh tra chấm thi chúng tôi đã thẩm định, đánh giá không dưới trăm bài thi, thực tế, không có gì khác mấy so với các năm trước, thuộc hệ cải cách. Bên cạnh một số ít bài văn tốt, diễn đạt hay, viết văn có cảm xúc, sáng tạo, chúng tôi còn bắt gặp vô vàn các bài văn hạn chế, yếu kém.

Biểu hiện cụ thể của nó thì cũng hết sức đa dạng, phong phú: Chữ viết cẩu thả, trình bày tệ hại, sai chính tả, câu què, câu cụt, diễn đạt, ý tứ sai lạc, vụng về, tối nghĩa, rối rắm…

Do dung lượng trang báo có hạn, ở bài viết này, chúng tôi chỉ dẫn ra những ví dụ được xem là tương đối “đặc biệt” trong các bài làm văn của thí sinh:

1 – Sai lạc đến chết người

- Lỗ Tấn, sinh năm 1985, mất năm 1963, quê quán ở tỉnh Bắc Ninh, gốc Ba Tàu, từng có 3 đời vợ, 5 người con.

- Hạ Dụ là con của bà cụ Tứ, con ruột của Tràng, từng bị trận đói năm 1945 hành hạ, đe dọa cho tơi tả, xơ xác mướp. (Sau đó, câu chuyển sang Hạ Du – một người cách mạng trong quân ái quốc. Dùng bánh bao để trị bệnh điên cho Hạ Du).

- Tô Hoài sinh năm 1920, quê Nghệ An, năm 1960 ông có 200 bài thơ và đạt kỹ luật (kỉ lục) nhà thơ Việt Nam.

- Tô Hoài là người chiến sĩ cách mạng đã từng sống và chiến đấu trên vùng đất…Tây Nguyên.

2 – Các câu văn ngây ngô… không nhịn được cười:

- Các bạn không được đọc những cuốn sách đồ trị (đồi trụy) mà nhà sách cấm nhé!

- Người xưa từng nói: “ăn gì bổ nấy”. Việc đọc sách cũng vậy.

- Cho nên chúng ta hay đọc xách (sách) trong những giờ rãnh (rảnh) rỗi, chúng ta đọc không phải mằm (nằm) chổ (chỗ) này đọc, hay ngồi chổ (chỗ) kia, ngồi chổ (chỗ) nào có đủ lượng ánh xáng (sáng) chiếu vào để k (không) thể tăng cho mắt chúng ta bị cận được.

- Ông Tô Hoài đã giết chết Mỵ nhưng vì Mỵ có sức sống tiềm tàng nên cho Mỵ sống lại, để tiếp tục chung sống với Pa trá.

- Mị sinh ra trong 1 gia đình nghèo, nghèo từ trong trứng nghèo ra.

- Khi A Sử thay đồ chuẩn bị đi chơi. Mỵ cũng xin A Sử cho đi theo nhưng A Sử không cho mà còn đánh đập, trụt quần và trói Mỵ vào cái cột.

- Mỵ muốn được chơi nhảy như bao người khác. Hình dáng Mỵ đẹp tuyệt trần, đôi mắt long lanh lúc nào cũng buồn, hàm răng đẹp, gò má cao, đầu tóc dài xinh đến không thể tả được chỉ có một cái là Mỵ hơi ốm một tí mà thôi. Nhớ tới Mị là em nhớ đến những thiếu nữ Hà Nội tha thướt bên Hồ Gươm chiều chủ nhật.

- Vợ chồng thống lí đại diện cho phái ác. Hắn ức hiếp Mị, làm cho Mị không có lối thoát, còn vợ hắn thì lấy cớ đó đánh đập tàn nhẫn cho rằng Mị đụ dỗ chồng bà ta.

- Tô Hoài như đang đùa giỡn khi xây dựng Mị như vậy… Có lẽ Tô Hoài cũng đau xót. Nhưng thật khó để mà hiểu biết được một tác giả lớn Tô Hoài: vùi dập, khai mở rồi lại vùi dập. Những hy vọng sống của Mị lại bị A Sử cho đi vào ngõ hẻm.

3 – Những câu văn so sánh thuộc hàng… siêu so sánh

- Khi A Phủ đến thuê cho nhà thống lí với công việc chăn trâu, sau một thời gian qua Mị vẫn ngồi trong chuồng heo, giống một con heo đang tìm chỗ trốn mà cứ người khác.

- Người nhà Pa tra đánh cho A Phủ đến ngất sỉu (xỉu) rồi đổ nước cho tỉnh lại. Thể hiện con người nhà thống lí độc ác, dã man, đánh người đánh như con chó.

- Được thả A Phủ chạy ra khỏi nhà thống lí như một con trâu điên và vài phút do dự, sửa sang lại trang phục Mị đã chạy theo A Phủ như mây bay, gió thổi.

- Có thể thấy, việc Tô Hoài xây dựng một con người với những phẩm chất đẹp đang bị vùi dập và đang như tan chảy giống như phiến băng để trên một lò lửa, tan ra và khi chỉ còn là nước nó chỉ chờ đủ độ 100 độ c để sôi thôi.

- Sông Hương to như một con thuồng luồng đực cụp đuôi, to lớn, lượn quanh những khúc cua của đường đua công thức một…Sông Huơng với ba màu khác nhau có lúc là màu tím của gương mặt người thấm đẫm rượu say.

4 – Những dẫn chứng ví dụ… độc chiêu

- “Quê hương tôi có con sông xanh biếc.

Nước chảy mãi hai bên bờ.”

Trong bài thơ Nhớ con sông quê hương của nhà thơ Tế Hanh, chúng tôi chưa bao giờ thấy có câu thơ thứ hai như thí sinh đã dẫn: “Nước chảy mãi hai bên bờ”.

- “Trong tập sáng tác ca dao tục ngữ Việt Nam có câu:

Giang hồ hiểm ác anh không sợ

Chỉ sợ đường về vắng bóng em

Anh tôi đã “lấy 2 câu thơ làm của riêng”. Chỉ câu nói ấy thôi mang anh đã tán được nhiều người, người ấy bây giờ mà tôi gọi là “chị hai”. Đã thấy được sức hút của việc đọc sách làm cho con người ta sống vui tươi và hạnh phúc hơn”.

Vừa dẫn ca dao tục ngữ, vừa chứng minh về tác dụng, ảnh hưởng của nó đối với đời sống tình cảm của anh trai mình. Đúng là một ví dụ khó ai mà nghĩ ra được!

5 – Râu ông nọ cắm cằm bà kia

- Đang giới thiệu về Tô Hoài lại chuyển sang nói về Tố Hữu; chẳng ăn nhập vào đâu: “Tô Hoài là một trong những cây bút văn xuôi hay nhất nền thơ ca Việt Nam hiện đại. Thơ Tố Hữu trữ tình lãng mạn luôn nói về những số phận đâu (đau) thương của con người và lên án sự bất công của các thế mạnh đã đem đến cho con người.”

- Đề bài yêu cầu làm về Vợ chồng A Phủ, thì một thí sinh lại say sưa phân tích về các nhân vật trong Vợ Nhặt của Kim Lân đến 3 trang. Giám khảo chào thua.

Xin dẫn một đoạn: “Nạn đói trong năm 1975 thât khủng kiếp. Nạn đói tràn đến xóm ngụ cư, mọi người lâm vào tình trạng khốn khổ vô cùng. Tô Hoài đã miêu tả không gian trên đường Tràng về nhà thật bi thảm….”

(Tựa đề của Caolang).

Posted in Uncategorized

Những câu văn hài hước của thí sinh

Cao Lãng — Wed, 24 Jun 2009 09:21:26 +0000

Phần I:

Mùa thi năm trước ….. có thể cười

(Theo Giáo dục & Thời đại)

Sự “sáng tạo” bất bình thường

Kỳ thi đại học đã đi qua, công tác chấm thi của các trường đại học cũng khép lại. Là giám khảo của một hội đồng chấm thi chúng tôi đã được “thưởng thức” những sản phẩm tinh thần của các em, vui có buồn có.

Phải nói rằng đề thi hay nên nhiều em viết khá tốt, kiến thức chắc chắn, có kỹ năng làm bài và đã có những bài viết có hồn giàu sức sáng tạo, mang đến sự hào hứng phấn khởi cho người chấm.

Tuy nhiên bên cạnh đó thì thực sự chúng tôi đã gặp phải những bài thi cười ra nước mắt, thấm buồn trên trang viết của các em với những lỗi rất thông thường. Chúng tôi tạm thời thống kê ra đây những kiểu lỗi của các bài thi tuyển sinh:

1. Lỗi chính tả:

Các em đã viết sai những chính tả đơn giản nhất “Mỵ cắt dây cởi chói và tự lấy dây chói mình vào cột chịu chết thay cho A Phủ”, “Mỵ phải làm lô lệ cho nhà thống lý Pá Cha không biết đến bao giờ mới ra được”.

Lỗi sai nhiều nhất thường gặp ở các bài thi là lỗi bổ sung, thêm bớt tác phẩm, trích dẫn sai kiến thức: “Chao ôi, nghệ thuật không phải là ánh trăng lửa đỏ, không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là không đau khổ thoát ra từ những kiếp lầm than”.

“Khi Hoàng Cúc biết tin Hàn Mặc Tử mắc bệnh hủi, đã sang cửa hàng mua một tấm thiệp để gửi, trong tấm thiệp có lá trúc, hàng cau trong đó có ghi “Chúc chư huynh sớm khỏi bệnh “ mà không ký tên gửi cho Hàn Mặc Tử”.

“Quản ngục khum khum” đến ngồi bên cạnh Huấn Cao“, “Ba con người chụm đầu vào nhau để xem chữ”, “Vì trong ngục ẩm ướt, suốt ngày muỗi rệp quản ngục gãi lưng cho Huấn Cao để mong xin được chữ”.

“Không có tiền buộc anh phải làm thuê cho Pa Tra, A Phủ được giao cho một đàn ngựa để chăn, nhưng một sự cố bất ngờ đã xảy ra với anh là cả đàn ngựa bỗng dưng bị một con hổ ăn thịt, anh bị bắt trói vào cột cho đến khi người nhà Pa Tra tìm thấy con ngựa nếu không A Phủ sẽ phải chết thay. Van xin một hồi rằng mình có thể tìm thấy con hổ đã ăn thịt con ngựa kia, nhưng không được chấp nhận A Phủ đành chờ chết.”, “Mỵ là người con gái trẻ đẹp nhất vùng, góc giường mà Mỵ nằm có những chàng trai yêu Mỵ, mến Mỵ thường lui tới cho nên mòn cả chân giường”, “A Sử bước vào buồng Mỵ không ngần ngại với thúng dây đay trói đứng Mỵ ở góc nhà, A Sử còn cột cả tóc Mỵ vào để đầu Mỵ đỡ ngọ nguậy, thật độc ác!”, “Trong một thời gian ngắn Mỵ đã quyết định cắt dây trói cho A Phủ Mỵ chỉ kịp nấc lên một tiếng “Đi ngay” nhưng A Phủ đã quá yếu, nhưng đứng trước cái chết có thể đến nơi, A Phủ vùng lên lao về phía trước lăn xuống dốc.”, “Trong đêm tối không còn một bóng người Mỵ sẵn sàng quên mình để cứu A Phủ, trước khi A Phủ đi Mỵ dặn với theo: A Phủ hãy chạy đi đừng quay lại với bọn dã man này”.

2. Lỗi diễn đạt:

Ở các bài thi, nhiều thí sinh thường thiên về kể dài dòng, diễn đạt lủng củng, hiểu không đúng tác phẩm, hiểu sai câu thơ, đoạn thơ “Mùa thu trong thơ Xuân Diệu cũng vắng vẻ không có sự xuất hiện của con người, mùa thu có thể nói đó là mùa mà dường như các loài cây cũng đang lim dim ngủ”, “Tác giả dùng từ hơn để nói lên số lượng nhiều, nhiều loài hoa đã rụng cành, nghĩa là xuân sắp trôi đi, hoặc là xuân sắp qua, mùa xuân hoa nở, khi hoa hé nở thì xuân đã về. Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh”, Xuân Diệu cảm nhận xuân bằng mắt, tai nghe, sử dụng từ láy run rẩy rung rinh những luồng gió bay xa cùng mùa xuân, ta cảm nhận được thơ Xuân Diệu thật say mê.”, “Vậy mà lúc này thì Gió theo lối gió mây đường mây, vì sao thế? Có lẽ đã có chuyện gì xảy ra mà chúng xa nhau như thế. Dòng nước thì buồn thiu, buồn thối thế mà ven sông nơi phù sa bồi đắp hoa bắp lại đung đưa, lay qua lay lại như muốn cợt trêu người.”.

3. Nhiều bài viết không có mạch văn, tư duy lộn xộn:

“Nhìn thấy A Phủ, Mỵ thương người lại nghĩ đến thân, Mỵ hiểu rằng có áp bức thì có đấu tranh, tức nước vỡ bờ, đấu tranh là hạnh phúc, hành động của Mỵ đã khẳng định mọi người đều có quyền tự do và bình đẳng. Vợ chồng A Phủ đã khẳng định một bản án đanh thép giáng xuống kẻ thù. Con người Việt Nam tuy nhỏ bé nhưng sẵn sàng hy sinh xương máu để đổi lấy tự do”. “Mỵ sợ nếu bỏ trốn theo A Phủ thì bị mang tiếng là đi theo trai nên đã ở lại”…

4. Thí sinh tự “sáng tác” những “dị bản” mới khiến câu chuyện được kể như truyện cổ tích hiện đại:

“Vào đêm thứ 3, A Phủ bị trói Mỵ đã nghĩ đến việc sẽ cứu A Phủ, cả nhà đã ăn cơm, và uống rượu xong, Mỵ để dành một nắm cơm khi đã về khuya, Mỵ ra chỗ A Phủ ăn, rồi Mỵ cởi trói cho A Phủ. Được cứu A Phủ đã rủ Mỵ đi cùng nhưng Mỵ không đủ sức để đi nữa”. Những tưởng rằng hai vợ chồng chịu khó làm ăn là có thể trả nợ được nhưng đâu ngờ khi chưa lấy nhau họ đã nghèo bây giờ lại càng nghèo hơn khi phải nuôi thêm mấy đứa con nữa. Gia đình Mỵ ngày ngày chăm chỉ làm ăn mong sớm có tiền để trả nợ nhưng đến khi mẹ của Mỵ qua đời gia đình cô vẫn không thể trả được nợ, thậm chí không có tiền để làm tang cho mẹ, từ đó mấy bố con Mỵ nương tựa vào nhau để sống. Mỵ cảm thấy rất đau khổ cho số phận nhỏ bé của mình, cô còn tìm đến cái chết để giải thoát cho mình. Nhưng trên đôi vai bé nhỏ của cô vẫn còn gánh nặng về người cha già và em nhỏ của cô nữa, cô rất thương cha và em nên cô đã cam tâm làm thân trâu ngựa cho nhà thống lý”.

Một thí sinh khác viết: “Màn đêm buông xuống bao phủ cả không gian. Mỵ chạy đến bên A Phủ, và bảo A Phủ là tỉnh dậy đi mau lên, ta đến cứu chàng đây. Mỵ cắt dây thừng cởi trói cho A Phủ. A phủ nói thế nàng không đi sao. Nếu tôi đi thì nàng ở đây sẽ bị họ tra tấn dã man lắm đấy. Hãy đi cùng tôi, tôi sẽ che chở cho nàng…”. Có những bài viết xuyên tạc tác phẩm “Vì đánh nhau với A Sử nên A Phủ đã bị bắt vào nhà thống lý khi được biết tin A Phủ bị bắt Mỵ rất lo lắng, không biết làm thế nào để cứu thoát cho A Phủ vì A Phủ là người tình của Mỵ. Hai người yêu nhau say đắm thì họ bị bắt vào nhà thống lý và họ đã lâu không gặp nhau… Sau khi cởi trói cho A Phủ hai người ôm nhau khóc, hai người chẳng biết làm thế nào để thoát, bí quá hai người nghĩ đến con đường bỏ trốn”.

5. Cố tình “cải biên” vì không nắm vững kiến thức:

Bài thi cải biên tác phẩm, trong quá trình làm bài, thí sinh đã trích dẫn sai rất nhiều, khi viết về bài thơ Tây Tiến có thí sinh trích dẫn câu thơ của Quang Dũng sai đến “dễ sợ”: “Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa/ Kìa em xiêm áo cởi bao giờ”. Viết về Đây mùa thu tới của Xuân Diệu, thí sinh liên tưởng tới câu thơ trong bài “Cuối thu” của Hàn Mặc Tử, nhưng tiếc rằng mỗi câu ở một bài khác nhau, và sự trích dẫn cũng không đúng: “Cây gì mảnh khảnh run cầm cập/ Đợi gió đông về gầy xác xơ”. “Huấn Cao đập một cái một đàn nhện bay ra”.

v.v và v.v… Có 101 lỗi mà các thí sinh mắc phải, gây nên những chuyện nửa khóc nửa cười mà chỉ người trong cuộc mới có thể hiểu được cội nguồn của những lỗi ấy là tại đâu.

Chuyện dạy văn học văn sẽ không có hồi kết… Một mùa thi tuyển sinh nữa đã qua đi, chúng ta hiểu hơn về sự khiếm khuyết của học trò trong kiến thức bộ môn. Các em còn thiếu hụt nhiều về ngữ pháp tiếng Việt, và kiến thức xã hội, và đặc biệt là kiến thức tác phẩm, kỹ năng lập luận trình bày ý, viết đoạn văn. Tất nhiên, qua đây mỗi học trò đều cần phải tự ý thức được việc học bộ môn Văn như thế nào để có thể đáp ứng được yêu cầu trong việc kiểm tra kiến thức bộ môn. Còn người dạy cũng hiểu hơn về công tác giảng dạy của mình, làm thế nào để trang bị cho các em những hến thức cần thiết nhất, giúp các em yêu Văn say mê đọc tác phẩm, thể hiện được những nhận thức đúng đắn của mình về tác phẩm, về con người và cuộc đời trên những trang văn.

(Tựa đề của Caolang)

Posted in Uncategorized

Học để biết hay học để làm

Cao Lãng — Wed, 24 Jun 2009 07:52:23 +0000

Giang Phú Cường
Giám đốc Vườn Ươm Doanh nghiệp Tâm Việt

08:14′ AM – Thứ sáu, 23/01/2009

Khi còn bé chúng ta thường được ba mẹ khuyên rằng: “Con ơi cố học để biết thật nhiều, để thi tốt, để đạt điểm cao “. Ta lớn lên với tâm thế, học để lấy kiến thức là chính. Học để biết thật nhiều, nhưng học để biết liệu đã đủ, hay chăng chúng ta cần học để làm nhiều hơn.

Trong tiềm thức chúng ta đã luôn có một ý nghĩ rằng “học là để biết”. Chính vì thế mà sinh viên Việt Nam luôn được coi là biết rất nhiều. Cái gì chúng ta cũng đọc, cũng quan tâm. Nhưng chúng ta không thật sự đi sâu vào một lĩnh vực, một vấn đề nào.Thế nên nếu hỏi thật cặn kẽ thì hóa ra ta lại chẳng biết gì. Đương nhiên không phải tất cả các bạn sinh viên đều như vậy. Những bạn mong muốn tìm hiểu sâu về vấn đề mình quan tâm, đã không biết thì thôi, đã biết thì phải hiểu thật cặn kẽ thì thường sẽ thành công trong sự nghiệp sau này. Ví như các cụ đã bảo: Một nghề thì sống đống nghề thì chết. Hay cũng giống như việc bạn nhìn thấy người ta cắt kim cương. Kim cương là một vật thể siêu cứng, không một thứ kim loại nào có thể cắt được kim cương. Vậy người ta làm cách nào để cắt được. Rất đơn giản, người ta dùng tia laze, tia laze chính là một đại diện cho sự tập trung, và thử hỏi nếu chùm tia laze đó không tập trung vào một điểm thì liệu nó có cắt được kim cương không.Việc học cũng vậy, nếu học dàn trải, học để biết thật nhiều thì hiệu quả sẽ không cao.Tôi không phản đối việc học để lấy kiến thức. Học để mưu cầu kiến thức là một điều hết sức hoan nghênh. Nó giúp cho bạn trở nên uyên bác, hiểu biết hơn. Nhưng liệu học để biết đã đủ hay chưa. Ngày xưa chưa có Internet chưa có công cụ tìm kiếm google thì người biết nhiều sẽ rất có lợi ích. Học không chỉ để biết, học còn để hiểu và quan trọng hơn là học để làm và làm chuyên nghiệp.

Ngày nay đang là thời đại công nghệ thông tin, khi mà lượng thông tin là bình đẳng với nhau. Ta có thể ngồi ở nhà để tìm kiếm mọi thông tin liên quan đến một vấn đề nào đó ta quan tâm.Ta có thể giao tiếp với những chuyên gia cách chúng ta hàng ngàn cây số. Ta có thể tiếp cận lượng kiến thức khổng lồ trên mạng. Khi đó điều gì sẽ xảy ra. Liệu trí nhớ của ta có thể hơn được một công cụ tìm kiếm như Google. Khi mà lượng thông tin được tiếp cận một cách dễ dàng thì chúng không còn tạo nên sự cạnh tranh nữa. Con người không thể hơn nhau bởi thông tin và kiến thức họ biết nữa, họ chỉ có thể hơn nhau bởi kỹ năng tra cứu thông tin mà thôi.

Một điều nữa mà chúng ta phải công nhận rằng, xã hội không dùng được kiến thức trong đầu chúng ta, chỉ khi nào ta biến kiến thức đó thành sản phẩm dùng được thì khi đó kiến thức mới thực sự có giá trị. Nhiều người khoe rằng ta rất giỏi, ta biết rất nhiều, ta sẽ làm thay đổi cả thế giới. Nhưng chỉ khi nào chúng ta đem áp dụng những kiến thức đó vào trong thực tế cuộc sống hay trong công việc của chúng ta thì ta mới thấy được giá trị thực sự của nó. Chúng ta cũng thấy rằng trong xã hội có nhiều người rất có tiềm năng, nhưng xã hội không cần tiềm năng mà cần những người làm được việc. Tiềm năng mà không được phát huy đúng lúc, đúng chỗ thì cũng sẽ bị phí phạm. Một hành động còn hơn một đống lời bàn, một hành động bằng mười suy nghĩ.

Vậy điều quan trọng nhất để tạo nên lợi thế cạnh tranh chính là thay đổi tư duy.Từ việc nghĩ rằng học để biết, học để thi chuyển sang cách nghĩ học là để làm.

Khi ta tư duy học để làm thì ta sẽ biết học trọng tâm vào cái gì. Cái gì xã hội thật sự cần. Ta sẽ biết được cái gì bắt buộc phải học, cái gì cần học, cái gì nên học. Khi đó ta sẽ tìm được điểm giao nhau giữa những cái ta học và những cái xã hội cần. Điều đó cũng giống như đường cung và cầu trong kinh tế học. Khi ta học đúng cái xã hội cần thì ta sẽ thành công. Khi tư duy học để làm, ta sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc trau dồi kỹ năng. Ví dụ như rất nhiều người cảm thấy lúng túng khi phải trình bày một đề tài hay một dự án. Công việc chuẩn bị rất công phu, đề án làm rất hoàn thiện nhưng không thể diễn tả hết được điểm tốt, điểm khác biệt của đề án và dẫn tới việc không thuyết phục được người khác ủng hộ đề án.

Khi ta tư duy học để làm ta sẽ quan tâm nhiều hơn đến kinh nghiệm thực tế thay vì lý thuyết đơn thuần. Các bạn sinh viên sẽ đi làm thêm để có được nhiều kinh nghiệm hơn, tự tin hơn, giao tiếp giỏi hơn.Và khi đó tự các bạn đã làm thu hẹp khoảng cách giữa những cái biết và những cái làm được.

Gieo nhân nào thì sẽ gặt quả đấy, học để biết thì biết rất nhiều, học để thi thì kết quả thi sẽ tốt, học để làm thì sẽ có khả năng làm việc tốt, sẽ thích ứng nhanh với môi trường làm việc sau này.

(Theo Chungta.com)

Posted in Nghề nghiệp, Định hướng

Cái kiêu của nhà Nho

Cao Lãng — Wed, 24 Jun 2009 05:45:03 +0000

Hoài Trân
An ninh thế giới cuối tháng

Nho giáo, với tư cách là một học thuyết đạo đức thường nhấn mạnh sự đòi hỏi về đức khiêm cung ở người quân tử. “Mãn chiêu tổn, khiêm thụ ích” – cái đầy gọi cái vơi, võng xuống thì được làm cho đầy trở lại – có thể nói, đây chính là một “lí do triết học” dẫn đến đòi hỏi đạo đức nói trên trong Nho giáo.

Mặt khác, vốn hình dung các mô hình “quốc gia”, “thiên hạ”, cho đến toàn bộ “thiên địa” đều là những mô hình được mở rộng từ hạt nhân gia đình – nghĩa là mô hình của các quan hệ huyết thống, thân tộc, có người nhỏ có người lớn, có bậc gia trưởng có kẻ hậu sinh – Nho giáo đương nhiên đề cao đức khiêm cung: đó là thái độ ứng xử cần phải có của con cái với cha mẹ, của kẻ dưới với người trên, của bề tôi với vua, của con người nói chung với trời đất. “Khiêm“, nghĩa là phải biết nhún mình xuống. “Khiêm“, nghĩa là không ngạo mạn, không Kiêu.

Thế nhưng, trong quan niệm Nho giáo và trong thực tế lịch sử rất lâu dài, người quân tử – nhà Nho lại là “kẻ bảo trợ tự nhiên” của dân chúng. Đối với các đấng “con trời”, nhà Nho vừa giữ đạo thần tử vừa có sứ mệnh can gián, thậm chí chỉ trích hoặc bất hợp tác, nếu họ không đi theo chính đạo.

Cái vị thế đặc biệt ấy, dù muốn hay không cũng là cơ sở để nhà Nho tự đo được tầm ảnh hưởng của mình trong đời sống xã hội. Và, một cách tự nhiên, ở những khoảnh khắc thời gian nào đó trong cuộc đời (nhiều hay ít, dài hay ngắn tuỳ từng người), nhà Nho sẽ vượt thoát ra khỏi yêu cầu phải khiêm cung của học thuyết đạo đức Nho giáo: họ tự nhận thức (đôi khi rất mạnh mẽ và đầy thích thú) về những phẩm chất cá nhân của mình – những phẩm chất “trội”, có thể nói như vậy. Khi đó, cái Kiêu đã thế chỗ cái Khiêm.

Trong hai loại hình nhà Nho chính thống - nhà Nho hành đạo và nhà Nho ẩn dật - nếu căn cứ vào trước tác của họ, ít thấy những biểu hiện Kiêu ở mẫu người thứ nhất. Có thể là vì những phẩm chất “trội” của họ, nếu có, đã tan vào ý thức nghĩa vụ, trở thành một điều bình thường, “không có gì đáng nói” chăng? Nhưng với nhà Nho ẩn dật thì hoàn toàn khác.

Nhà nghiên cứu Trần Ngọc Vương đã viết về mẫu người này: “Không xuất chính, không nhận áo mũ của triều đình, không vướng bận nhiều với thân phận thần tử, lại thuộc loại người được triều đình miễn mọi thứ lao dịch, tô thuế, người ẩn dật “cày lấy ruộng mà ăn, đào lấy giếng mà uống”.

Họ tự tách mình ra khỏi những sinh hoạt chính trị, coi mình vô can, thường đứng ra ngoài, thậm chí nhiều lúc tự coi là đứng lên trên mọi thay đổi trong xã hội, tự cho phép mình làm “phán quan của lịch sử”… Họ vẫn thường nói rằng “thế lộ đầy gai chông”, tự nhận (thường là khiêm tốn giả tạo mà kiêu ngạo đích thực) rằng mình “vụng về, lười biếng, bất tài”, thậm chí “ngu dốt”.

Đến mức họ lấy những thuộc tính kể trên đặt cho mình thành tên hiệu, tên tự – những Chuyết ông, Lãn ông, Ngu ông…”. (Nhà Nho tài tử và văn học Việt Nam. NXB Đại học quốc gia Hà Nội. 1999. tr.39). Nói cách khác, với nhà Nho ẩn dật, thế giới này là họ và đám người tầm thường còn lại. Tự định vị mình như một thiểu số tinh hoa, cái cách ấy, phải chăng lại không là biểu hiện của cái Kiêu?

Đọc các sáng tác văn chương của nhà Nho ẩn dật thì rõ. Ngoảnh mặt quay lưng với toàn bộ các thể chế chính trị, phủ nhận mọi bảng biểu giá trị trong cuộc sống của người đời, nhà Nho ẩn dật hoà mình vào thiên nhiên hoang dã, coi mình tựa như thần tiên. Sống ẩn dật ở Côn Sơn, Nguyễn Trãi có: “Láng giềng một khóm mây bạc/ Khách khứa ba ngàn núi xanh”; rồi: “Núi láng giềng, chim bầu bạn/ Mây khách khứa, nguyệt anh em”. Nguyễn Hàng thì tỏ ra thoả mãn tận độ với điều kiện sinh hoạt ở mức tối thiểu:

“Sớm ba chén chè sen mát ruột, nài chi vò đất hẩm hiu
Bữa vài lưng cơm mốc no lòng, sá quản mâm đan xộc xệch
Vị tươi thường ngọn quất, lá vi
Miếng ngon đủ nhân tùng hạt bách
Tiệc vầy tiên tử, một niêu canh cẩu kỷ chát xì
Yến thết cố nhân, lưng bầu rượu xương bồ cay rách
Thuốc phì phèo quản sậy điếu tre
Trầu phúm phím vỏ đa rễ quạch…”.

(Tịch cư ninh thể phú)

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thì lại tự nhận mình “dại”, như một cách để phân biệt mình với thế nhân, và ông hỉ hả bởi cái “dại” của mình – cái dại của người minh triết, người đứng cao hơn hẳn thế nhân: “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ/ Người khôn người ở chốn lao xao/ Thu ăn măng trúc đông ăn giá/ Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao”.

Nguyễn Khuyến, một trong những người ở ẩn cuối cùng của lịch sử Nho giáo Việt Nam, có thể nói, là biệt lệ cho mẫu nhà Nho ẩn dật. Biệt lệ, bởi sự cáo quan về ở ẩn của ông là một bước thoái lui đầy miễn cưỡng. Biệt lệ, bởi trong bối cảnh chế độ thực dân đang ra sức khai thác thuộc địa, làm gì còn chốn để người ở ẩn có thể sống an nhàn, thích thảng như trước?

Biệt lệ, bởi cả việc dù đã tự nhận là người ở ẩn, song Nguyễn Khuyến lại vẫn tự mãn với những giá trị rất đời thường. Ông bộc lộ cái Kiêu, ông khoe sự đỗ đạt của mình khi dặn dò con trai trong bài “Di chúc” nổi tiếng: “Học tiếng rằng chẳng hay chi cả/ Cưỡi đầu người kể đã ba phen”.

Và, trong cái tâm thế nhùng nhằng “cờ đương dở cuộc không còn nước, bạc chửa thâu canh đã chạy làng” của người ở ẩn bất đắc dĩ, ông Tam nguyên lại khẳng định mình, lại Kiêu bằng cách tự thể hiện qua những hình tượng Anh giả điếc, Lão đá rất nghịch phách v.v…

Đặc biệt là qua hình tượng Ông say ngất ngơ ngất ngưởng bất chấp điều tiếng của người đời: “Lúc hứng đánh thêm dăm chén rượu/ Khi buồn ngâm láo một câu thơ”; “Câu thơ được chửa, thưa rằng được/ Chén rượu say rồi, nói chửa say”… Không ngẫu nhiên mà khá nhiều lần Nguyễn Khuyến lại tự nhận mình là Túy ông. Cũng bởi: “Đừng trách bên song say khướt mãi/ Không say thì tỉnh với ai mà”!

Nhưng, nói đến cái Kiêu của nhà Nho, phổ biến nhất và đậm đặc nhất, phải xét ở loại hình nhà Nho phi chính thống: nhà Nho tài tử – lực lượng tác giả về cơ bản đã làm nên diện mạo chói sáng của văn học Việt Nam thế kỷ XVIII và nửa đầu thế kỷ XIX.

Nhà nghiên cứu Phan Ngọc viết: “Các tài tử ra đời để thay thế các quân tử, các trượng phu, là những người độc chiếm văn đàn trước đây. Các tài tử ấy học đạo thánh hiền nhưng suy nghĩ theo lối thị dân. Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát đều tự xưng là tài tử. Con người tài tử là điển hình mới của thời đại” (Tìm hiểu phong cách của Nguyễn Du trong Truyện Kiều. Hà Nội. 1985. tr.45).

Theo hai nhà nghiên cứu Trần Đình Hượu và Trần Ngọc Vương, điểm phân biệt giữa nhà Nho tài tử với nhà Nho hành đạo và nhà Nho ẩn dật là ở chỗ nhà Nho tài tử coi “tài” và “tình”, chứ không phải đạo đức, là cái làm nên giá trị con người. Họ “thị tài” và “đa tình”.

Mà “thị tài” là gì, nếu không phải là sự tự nhận thức và tự tín rằng tài năng của mình vượt trội nhân quần? Là gì, nếu không phải chính là cái Kiêu? Trong quan niệm của nhà Nho tài tử, “tài” có thể là tài trị nước, tài cầm quân, có thể là tài trong học vấn; nhưng nhất thiết phải có tài nhả ngọc phun châu (tài văn chương), và rộng hơn nữa là cầm, kỳ, thi, họa thì mới đáng gọi là kẻ có tài.

Có tài thì phải khoe tài, phải phô ra cho thiên hạ thấy, và cũng là để tự thấy mình “cao giá” hơn thiên hạ. Một người luôn buồn bã u sầu như Nguyễn Du, đôi lúc (trong thơ chữ Hán) cũng hé cho kẻ hậu nhân cái Kiêu “ngầm” của mình. Xin lấy vài ví dụ: 1/ “Tính thành hạc hĩnh hà dung đoạn/ Mệnh đẳng hồng mao bất tự tri” (Chân hạc dài là tự tính trời, cắt ngắn sao được. Tính mệnh nhẹ như lông hồng mà không tự biết), 2/ “Tam thập hành canh lục xích thân/ Thông minh xuyên tạc tổn thiên chân” (Tấm thân sáu thước đã ba mươi tuổi rồi. Vì thông minh làm xuyên tạc, hại đến tính trời), 3/ “Nhất sinh từ phú tri vô ích/ Mãn giá cầm thư đồ tự ngu” (Một đời chuyên về từ phú, biết là vô ích. Sách đàn đầy giá, chỉ mình làm mình ngu). Ví dụ 2 và 3, tác giả tự nhận mình “thông minh”, “một đời từ phú” và “sách đàn đầy giá”, cái đó khá dễ nhận ra. Ví dụ 1, nếu “diễn nôm” thì sẽ là: biết có tài thì khổ, nhưng cái tài của tôi giống như cái chân chim hạc vậy, trời sinh đã dài, làm sao cắt được?

Với một con người hành động và tài năng đa dạng như Uy Viễn tướng công Nguyễn Công Trứ, thì cái Kiêu sẽ trở nên phô lộ hơn, mạnh mẽ hơn rất nhiều. Ông tự thể hiện cái tôi của mình ngay trong một thứ trò chơi rất tầm thường như trò Tổ tôm: “Tài kinh luân xoay dọc xoay ngang/ Cơ điều đạc quân ăn quân đánh/ Gọi một tiếng, người đều khởi kính/ Dậy ba quân ai chẳng dám nhường/ Cất nếp lên bốn mặt khôn đương/ Hạ bài xuống tam khôi chiếm cả”.

Ông tự tin vào tài năng cá nhân đến mức có thể tuyên bố: “Vũ trụ giai ngô phận sự” (mọi việc trong vũ trụ đều là việc của ta). Ông luôn nhắc đi nhắc lại những “tài trai”, “chí tang bồng”, “chí anh hùng”, “chí nam nhi”. Ông khao khát một sự nghiệp anh hùng được dựng lên bằng chính tài năng và chí khí của mình: “Cũng có lúc mây tuôn sóng vỗ/ Quyết ra tay buồm lái với cuồng phong/ Chí những toan xẻ núi lấp sông/ Làm nên đấng anh hùng đâu đấy tỏ”. Có thể nói, nếu đó là lời hứa hẹn, lời tự nhủ, thì quả là nhà Nho tài tử Nguyễn Công Trứ, bằng cuộc đời hoạt động sôi nổi, lắm thăng trầm của mình, đã thực hiện lời hứa hẹn ấy một cách thật trọn vẹn!

Sinh sau Nguyễn Công Trứ 31 năm, Cao Bá Quát lớn lên khi triều Nguyễn đã củng cố vững chắc sự thống trị của mình. Tuy thế, với tư chất cá nhân, với tài năng văn chương thiên phú, ông vẫn nuôi dưỡng cho mình những giấc mơ táo bạo, bất chấp sự đặc lại của bầu khí quyển văn hóa chuyên chế. Có lẽ chỉ cần một bài “Tài tử đa cùng phú” là cũng đủ thấy Cao Bá Quát tự tin ra sao về tài năng, và ông đã tự họa chân dung mình bằng những đường nét màu sắc rực rỡ đến thế nào:

“Có một người:

Khổ dạng trâm anh
Nết na chương phủ
Hơi miệng sữa tuổi còn giọt máu, nét hào hoa chừng ná Tân, Dương
Chòm tóc xanh vừa chấm ngang vai, lời khí nghiệp những so Y, Phó
Nghiên gợn sóng vẽ vời điển tịch, nét nhạn điểm lăn tăn
Bút vén mây dìu dặt văn chương, vòng thuyền khuyên lỗ chỗ
Nghiêng cánh nhạn tếch mái rừng Nhan Khổng, chí xông pha nào quản chông gai
Cựa đuôi kình toan vượt bể Trình Chu, tài bay nhảy ngại chi lao khổ
Lắc bầu rượu dốc nghiêng non nước xuống, chén tiếu đàm mời mọc trích tiên
Hóng túi thơ nong hết gió trăng vào, cơn xướng họa thì thầm lão Đỗ…”.

Để đo tài năng cá nhân mình, Cao Bá Quát đã không ngần ngại mượn những danh sỹ Trung Hoa làm vật chuẩn: Lạc Tân vương, Dương Quýnh, Y Doãn, Phó Duyệt, Lí Bạch, Đỗ Phủ. Và, trong thế đối sánh xuyên thời gian ấy, nhà Nho Việt Nam tự thấy mình không hề kém cạnh!

Nhà Nho tài tử là như vậy, luôn thị tài, cậy tài, khoe tài, dẫu thừa thấm thía rằng “chữ tài liền với chữ tai một vần”! Ngay ở đại diện cuối cùng của mẫu người này, Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, sự thị tài cũng đã kịp vượt ra ngoài biên giới người đời, chỉ có Trời mới đủ tầm để cảm thấu tài năng của ông: “Trời lại phê cho: Văn thật tuyệt/ Văn trần được thế chắc có ít/ Lời văn chuốt đẹp như sao băng/ Khí văn hùng mạnh như mây chuyển/ Êm như gió thoảng, tinh như sương/ Đầm như mưa sa, lạnh như tuyết…”.

Nhà Nho – kẻ sỹ – người trí thức của một giai đoạn lịch sử một đi không trở lại. Cái Kiêu của nhà Nho, xét cho cùng, là sự tự tin đầy đủ và mạnh mẽ về những phẩm chất, những năng lực cá nhân vốn có, thực có. Còn người trí thức của thời hiện đại thì sao? Có vẻ như họ đã và đang phải chịu sức ép quá lớn của một thứ chủ nghĩa (phải) khiêm tốn nào đó. Hoặc phải chăng họ chưa có đủ sự tự tin cần thiết như nhà Nho thuở trước?

Posted in Nghiên cứu - Nhận định

Thêm 4 trường hợp nhiễm cúm A/H1N1

Cao Lãng — Wed, 24 Jun 2009 05:35:52 +0000

Có 4 trường hợp khác qua xét nghiệm lần 1 đã cho kết quả dương tính với cúm A/H1N1, hiện đang chờ xét nghiệm lần 2

Xem Cúm A (H1N1) sẽ thành đại dịch?

Ngày 23-6, Bộ Y tế đã xác nhận thêm 4 trường hợp dương tính với cúm A/H1N1 (qua hai lần xét nghiệm), nâng tổng số người mắc cúm A/H1N1 tại VN đến thời điểm này là 56 người. Bên cạnh đó, 4 trường hợp khác qua xét nghiệm lần 1 đã cho kết quả dương tính với cúm A/H1N1, hiện đang chờ xét nghiệm lần 2.
Các trường hợp nhiễm cúm A/H1N1 gồm: 2 bệnh nhi là H.L.N (nữ, SN 1994) và J.N (nam, SN 1995), cùng quốc tịch Mỹ, đi trên chuyến bay 0Z 731 nhập cảnh VN lúc 23 giờ 45 phút ngày 18-6, hiện đang cùng cư ngụ tại quận 10-TPHCM; hai vợ chồng bệnh nhân N.V.P (SN 1976) và N.N.T (SN 1985), quốc tịch VN, đi trên chuyến bay TG 686 từ Thái Lan nhập cảnh VN ngày 20-6, hiện đang điều trị tại Bệnh viện (BV) Bệnh nhiệt đới TPHCM. Các trường hợp qua xét nghiệm lần 1 đã dương tính với cúm A/H1N1 là J.H (nữ, SN 1998, quốc tịch Mỹ), H.M.T (nam, SN 2001, quốc tịch Úc), P.L.A.M (nữ, SN 1992, quốc tịch Mỹ), N.P.N (nam, SN 1990, quốc tịch Mỹ).
Cùng ngày, Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế TPHCM cho biết đã cách ly theo dõi hơn 50 hành khách nghi nhiễm cúm A/H1N1; giám sát gần 11.500 hành
khách nhập cảnh, trong đó hơn phân nửa đến từ vùng dịch.

Khu vực cách ly bệnh nhân nghi nhiễm cúm A/H1N1 tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch (TPHCM) nhưng vẫn có nhóm thợ đang sơn cửa (Ảnh chụp chiều 23-6). Ảnh: N. Thạnh

Theo TS Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế), dịch cúm A/H1N1 ở VN vẫn mang tính chất xâm nhập, chỉ có một số trường hợp lây truyền trong nước là những người tiếp xúc gần. Hiện ngành y tế vẫn tập trung giám sát, phát hiện sớm những người mắc bệnh nhập cảnh về nước và bao vây xử lý các ổ dịch, không để lây lan ra cộng đồng. Trong thời gian dịch cúm A/H1N1 đang diễn biến phức tạp như hiện nay, ông Nga khuyến cáo mọi người dân nên hạn chế các chuyến đi và đến từ vùng có dịch nếu không quá cần thiết.
Về sự thay đổi của chủng cúm A/H1N1, ông Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết viện cũng như nhiều nước trên thế giới đang nghiên cứu về vấn đề này. Hiện các nghiên cứu chưa rõ chủng cúm mới mà các nhà khoa học Brazil nhận dạng có sức tấn công mạnh hơn chủng cúm hiện đang lưu hành hay không. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo ngại là sự kết hợp giữa chủng cúm A/H1N1 hiện nay và cúm A/H5N1 tạo thành một chủng cúm mới có độc lực cao và gây nguy hiểm hơn cho con người.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo NLĐ tại khu vực cách ly BV Phạm Ngọc Thạch (TPHCM), mặc dù bệnh nhân nghi nhiễm cúm A/H1N1 đang nằm tại đây nhưng vẫn có nhóm thợ bất chấp lây lan đang sơn phết cửa tại khu vực cách ly. Theo điều dưỡng trưởng Trần Văn Thủy, trong quá trình cách ly, nhiều bệnh nhân đã cự nự với bác sĩ, điều dưỡng. Bác sĩ Nguyễn Đình Duy, Phó Giám đốc BV Phạm Ngọc Thạch, cho biết đã có 27 bệnh nhân nghi nhiễm cúm cách ly tại đây được xuất viện, 10 trường hợp khác còn giữ lại theo dõi.

Với quy mô 50 giường (khoảng 20 bác sĩ, điều dưỡng thay phiên túc trực theo dõi) và trung bình mỗi ngày tiếp nhận gần 30 trường hợp nghi nhiễm cúm A/H1N1 nên BV đang bị quá tải số bệnh nhân cách ly. Bác sĩ Duy cho biết thêm hiện BV đang gặp khó khăn như tâm lý bệnh nhân mất ổn định, bất đồng ngôn ngữ, ăn uống… “Đa số bệnh nhân là Việt kiều về nước với nhiều lý do như đi công tác, thăm quê. Có trường hợp về nước để gặp mặt người thân sắp mất nên BV rất khó xử” – bác sĩ Duy nói.

Ngọc Dung-Nguyễn Thạnh (Theo Dân Trí)

Posted in Sức khỏe