Chầu Văn

Hát Văn hay còn gọi là hát Chầu Văn là loại hình nghệ thuật tổng hợp gồm: hát- múa- ca ngợi công đức của các vị nhân thần hiển thánh, nên thường được sử dụng trong các nghi lễ thờ cúng ở các đền, miếu, phủ (Tứ phủ).

Hát văn là một hình thức hát thờ, nên các làn điệu và lối hát này rất đa dạng và phong phú với nhiều tiết điệu khác nhau. Hát văn có hai loại là hát thờ và hát lên đồng. Hát thờ được hát vào trước ngày tiệc, đầu năm, mùng một, ngày tất niên. Mở đầu là hát Văn Công đồng sau là văn thỉnh các vị thánh. Hát lên đồng còn gọi là hầu bóng với một hệ thống các chầu bà, các quan hoàng với một khối lượng làn đệu phong phú cho các giá văn. Hát Văn phát triển dựa trên các lối ngâm ngợi có tính quy luật, rõ ràng về tiết tấu, cao độ và phụ thuộc vào nội dung lời ca tạo ra những làn điệu riêng. Lời ca là những áng văn vần có giá trị về lịch sử, văn hóa, ca ngợi tính cách, công đức, sự huyền thoại về các vị thành trong tứ phủ. Từ những câu hát mở đầu đến một bài hát hoàn chỉnh, từ hình thức cấu trúc âm nhạc đơn giản đến phức tạp, đều có một kết cấu chặt chẽ, nhất là trong những khổ nhạc không lời. Tất cả đều thể hiện đậm nét tính cách, tình cảm của  nội dung lời ca cũng như của từng nhân vật. Nhạc cụ dùng trong hát Văn gồm đàn Nguyệt, trống đế, thanh la và phách. Nhịp điệu trong hát văn mang tính chất sôi nổi với trống phách, thanh la rộn ràng. Lời ca trong hát văn được phổ từ thơ ca dân gian, hay sử dụng cả những trích đoạn trong các tác phẩm văn thơ bác học và thường là thể lục bát, lục bát biến thể, thất ngôn, bốn chữ. Nội dung thường là kể về công tích, sự tích các vị thánh thần, vì thế mà giai điệu của hát Văn khi thì mượt mà, khi lại dồn dập, khoẻ khoắn, vui tươi. Người hát được gọi là cung văn và thông thường là người vừa hát giỏi, vừa biết nhiều làn điệu, vừa biết chơi nhạc cụ. Cung văn khi hát phải hát sao cho thể hiện tâm lý, tình cảm của các nhân vật nên giọng hát phải chuyển đổi luôn. Vì thế mà chỉ trong một thể hát thì cũng có nhiều dạng khác nhau: thể phú thì có phú dựng, phú chênh để diễn tả tâm trạng vui, phú rầu để diễn tả tâm trạng buồn. Những khi thay đổi như thế thì âm nhạc chuyển điệu thức 5 âm để phụ họa theo.
Cùng với thời gian, ngày nay, hát Văn đã được đưa lên sân khấu, như một hình thức ca nhạc dân gian  chuyên nghiệp với một khối lượng bài bản đa dạng và phong phú về nội dung, đề tài.Trong phần nghệ thuật hát Văn, chúng tôi sẽ lựa chọn, giới thiệu khoảng 10 làn điệu hát Văn tiêu biểu, tương đương 4 giờ băng âm thanh

Advertisements
%d bloggers like this: